Қазақстан Республикасының Бала құқықтары туралы заңы

Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы

Заңы

МАЗМҰНЫ

Осы Заң балаларды қоғамдағы толымды өмiрге даярлау, олардың қоғамдық мәнi бар және шығармашылық белсендiлiгiн дамыту, әлемдiк өркениеттiң жалпы адамзатқа тән құндылықтары негiзiнде оларды жоғары имандылық қасиеттерге, елжандылық пен азаматтыққа тәрбиелеу, олардың бойында ұлттық сана-сезiмдi қалыптастыру принциптерiнiң басымдығына сүйенiп, баланың Қазақстан Республикасының Конституциясында кепiлдiк берiлген негiзгi құқықтары мен мүдделерiн iске асыруға байланысты туындайтын қатынастарды реттейдi.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

Осы Заңда мынандай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:

1) баланың) бала - он сегiз жасқа (кәмелетке) толмаған адам;

2 заңды өкii - ата-анасы, бала асырап алушылар, қорғаншысы, қамқоршысы, патронат тәрбиелеушii, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес олардың орнында қамқорлық жасайтын, бiiii3) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала - ата-ана құқықтарының шектелуiне немесе олардан айырылуына, ата-анасы хабар-ошарсыз кеттiiiiiii) деп танылуына, ата-анасының бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеуiне, ата-анасының баласын тәрбиелеуден немесе оның құқықтары мен мүдделерiiiнде ата-анасының өз баласын тәрбиелеу немесе емдеу мекемелерiнен алудан бас тартуына байланысты, сондай-ақ ата-анасы қамқорлық жасамаған өзге де жағдайларда жалғызбасты ата-анасының немесе екеуii4) жетiм бала - ата-анасының екеуi де немесе жалғыз басты ата-анасы қайтыс болған бала; 

5) мүгедек бала - тiршiлiк-тынысының шектелуiне және оны әлеуметтiк қорғау қажеттiгiне әкеп соқтыратын аурулардан, жарақаттардан, олардың салдарынан, кемiстiктерден организм функциялары тұрақты бұзылып, денсаулығы бұзылған он сегiз жасқа толмаған адам;

6) қорғаншылық - он төрт жасқа толмаған балалардың құқығы мен мүддесiн қорғаудың құқықтық нысаны;

7) қамқоршылық - он төрт жастан он сегiз жасқа дейii балалардың құқығы мен мүддесi8) патронат - ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы уәкiiiiiiii) жасасатын шарт бойынша азаматтардың отбасына тәрбиелеуге берген кездегii
9) баланың әлеуметтiiiiiк қиын ахуалға тап болған баланың қоғамдағы құндылықтарды, мiiii түрде бейiмделу процесiiрген психологиялық және (немесе) моральдық зардаптарды еңсеру процесi
10) бала құқықтарын қорғау жөнii функцияларды жүзеге асыратын ұйымдар - бұл ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан, балаларды әлеуметтiiiк, әлеуметтiк-педагогикалық, психологиялық-педагогикалық, құқықтық қызмет көрсетулер мен материалдық көмек көрсетудiiiiii жасқа жеткенде олардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етудi11) мемлекеттii әлеуметтiк стандарттар - мемлекет белгiiiiiiiiiii12) өмiрде қиын ахуалға тап болған балалар - қалыптасқан мән-жайлардың салдарынан тiiiiiiмен еңсере алмайтын балалар.

Ескерту. 1-бапқа өзгерту енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2005.04.13. N 40 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.

2-бап. Осы Заңның қолданылуы

1. Заң , i қолданылады.

2. ii ii i i ii iiii i қолданылмайды(РҚАО-ның ескертуi: қараңыз  (17-баптың 2-тармағы).

3-бап. Қазақстан Республикасының баланың құқықтары туралы заңдары

1. ii осы i ii .

2. i осы i, i ii , i .

4-бап. Балалардың тең құқықтылығы

1. i, ii жататындығына, i ii , , ii, iii, i көзқарасына, i, , - ii - , .

2. i i - .

5-бап. Баланың құқықтарын шектеуге тыйым салу

1. i қоспағанда, .

2. нормативтi i i i.

2-тарау. БАЛАЛАР МҮДДЕСIН КӨЗДЕЙТIН МЕМЛЕКЕТТIК САЯСАТ

6-бап. Балалар мүддесiн көздейтiн мемлекеттiк саясаттың мақсаттары

1. i i i мақсаттары:
1)
i , iii ;

2) ii ii кепiii , - i;

3) iiii ii , i ii тиii органдар мен ұйымдар құру; 
4) iii, , , , ii ii тәрбиелеуге, сондай-ақ баланың жеке адами тұлғасының қоғам мүддесi, i, i iii қол ii үшi iii ;

5) i ii . 
2. i i мемлекеттi i ii :

1) ;

2) i, i мемлекеттi
3) ii , ii мемлекеттi i i i ;

4) i , ii i тұлғалардың, жауаптылығына;

5) i ii ii мемлекеттi i.

7-бап. Қазақстан Республикасы орталық және жергiлiктi атқарушы органдарының мемлекетте баланың құқықтарын қорғау мәселелерi жөнiндегi өкiлеттiктерi

1. iii ii iii:

1) i i i ii ; 
2) i, ii i ;

3) i i ii i ii ;

4) ii мемлекеттi i i i;

5) де i i i i ii i- ;

6) i i ii i ii;
7) , ii , , , , i , i i i i i ii i- i .
2. <*>

3. iii iii iii:
1) i , мен мемлекеттi, iii i ;
2) i ;

3) i ii i, i- ii i;

4) , ii , , , , i , i i i i i ii i- .

Ескерту. 7-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2004.12.20. N 13 Заңымен (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi).

3-тарау. БАЛАНЫҢ НЕГIЗГI ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МIНДЕТТЕРI

8-бап. Баланың денсаулық сақтауға құқығы

1. i .
2. i i i .

3. :

1) ;
2) i ынталандыру;

3) i мемлекеттi ;

4) , - ;

5) iii ;

6) i i ii i ;
7) i ii i iii iii ii.

4. i i i ii i. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз ).

5. ii, i-ii ii i де .

9-бап. Баланың даралық ерекшелiкке және оны сақтауға құқығы

i i , ii , i, , ii . (РҚАО-ның ескертуi: қараңызZ980321 56, 86-баптар (4-тармақ), 98-бап (3-тармақ); Z914800 (24, 26, 27, 28-баптар).

10-бап. Баланың өмiр сүруге, жеке басының бостандығына, қадiр-қасиетiне және жеке өмiрiне қол сұғылмауға құқығы

1. i i , бостандығына, i-i ii .

2. ii ii i, i () i, i-i i, ii қорлаудан, i, әрекеттерден, қылмыстық i- , ii де i .

11-бап. Баланың сөз және ар-ождан бостандығына, ақпаратқа, қоғамдық өмiрге араласуға құқығы

1. i iii , - бостандығына, ii iii , оны , ii, - да i i i .

2. Мемлекеттi , iiii, i iii, , , ii , ii , , ii i , қайырымдылық ii , i , i.

12-бап. Баланың қажеттi тұрмыс деңгейiне құқығы

1. i iiii, жан ii i i i .

2. i i i.

13-бап. Баланың мүлiктiк құқықтары

1. i i i - i . алименттер, i ii ii - ( ) i i i i i-, ii оны жұмсалады(РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (5-бөлiм). 
2. i i i өз i ii ii i , жалақысына, iii i ii i , де ii i . (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. 22-25-баптар).

- i i . 
3. i i , i i i, - да i i . 
i , - i , i .

i i ii i i ету айқындалады.

14-бап. Баланың тұрғын үйге құқығы

1. i .

2. i , - тәрбиелеу, i - i - , үй - . (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (9-10-тараулар).

3. - балаларды, ii i - ii .

15-бап. Баланың бiлiм алуға құқығы

1. i ii ii i ii, i ii i i i i ii ii ii.

2. i ii i ii i мемлекеттi ii i , ii iii i. 
3. i i i i i ii ii i i.

4. ii алу i i iii i- ii i. ii i i i i i Yii ii. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. ).

16-бап. Баланың еңбек бостандығына құқығы

1. i бостандығына, i i i .

2. , - бос i i-ii , iii, -i ii , - . i iii i i.

3. i ii ii ii.

4. , () ii .

i оқу i i.

Ескерту. 16-бапқа өзгерту енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2007.05.15. N 253 Заңымен.

17-бап. Баланың мемлекеттiк көмекке құқығы

1. Мемлекеттi оны бар i тағайындалады. i i i оны i ii ii.

2. - , ii i мемлекеттi
3. i - i , , i де i.

18-бап. Мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттарды белгiлеу

1. i i i мемлекеттi i i ii .

2. Мемлекеттi i i i i i :

1) мемлекеттi ii ii i, i ii i ii ii i i ii ii i;

2) i i, i i;

3) бес i бағдарлау, , , ii , i i i ii i;

4) i , i , ii мен i , i ii , - ii i i i ii шараларды
5)
i;

6) , ii жағдайларда, - i i деп ұйымдастыруды;

7) iii i i .

3. Мемлекеттi i i i i . iii i i i .

4. ii ii ұйымдарындағы, - ұйымдарындағы, , i i i i ең i i ii i-i .

19-бап. Баланың дем алуға және бос уақытын пайдалануға құқығы

1. i ii , i .

2. - ii ii iii ii - i ii i.

3. Мемлекеттi сауықтыру, , , санаторийлердi .

4. , бос ii i- .

20-бап. Баланың мiндеттерi

i , , бостандығын, - мен i-i, мемлекеттi , - , - , ii , ii.

4-тарау. БАЛА ЖӘНЕ ОТБАСЫ

21-бап. Баланың отбасында өмiр сүру және тәрбиелену құқығы

Баланың мүдделерiне қайшы келетiн жағдайларды қоспағанда, әрбiр баланың отбасында өмiр сүруге және тәрбиеленуге құқығы, өзiнiң ата-анасын бiлуге құқығы, олардың қамқорлығы мен тәрбиесiн алуға құқығы бар.

22-бап. Баланың отбасындағы құқықтары

Бала отбасында Қазақстан Республикасының Конституциясында , осы заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заң актiлерiнде белгiленген құқықтарға ие.

23-бап. Бала тәрбиелеп отырған отбасыларына мемлекеттiк қолдау

Мемлекет бала тәрбиелеп отырған отбасыларына Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен әлеуметтiк көмек беру арқылы қолдау көрсетедi.

24-бап. Ата-анасының баланы тәрбиелеу, күтiп-бағу және асырау жөнiндегi мiндетi

1. Ата-анасы немесе басқа да заңды өкiлдерi өздерiнiң қабiлетi мен қаржы мүмкiндiктерi шегiнде баланың жан-жақты дамуы үшiн қажеттi жағдай жасауға мiндеттi.
2. Ата-анасы баланы тәрбиелеуге, оны күтiп-бағуды жүзеге асыруға, материалдық жағынан қолдап, оның әл-ауқатына қамқорлық жасауға, тұрғын үймен қамтамасыз етуге мiндеттi.

25-бап. Баланың ата-анасымен бiрге тұру құқығы

1. Баланың өз ата-анасымен немесе басқа да заңды өкiлдерiмен бiрге тұруға құқығы бар. 
2. Баланың, ата-анасының немесе заңды өкiлдерiнiң ықтиярынсыз баланы ата-анасынан немесе заңды өкiлдерiнен айыруға тыйым салынады. Оларды айыру туралы шешiмдi ерекше жағдайларда және баланы қорғау мақсатында қандай дәрежеде қажет болуына қарай сот қана қабылдайды.

3. Ата-анасы бiiiнен бөлек тұрған жағдайда баланың тұратын жерi ата-анасының келiiiмен, ал ол болмаған жағдайда, ата-аналар арасындағы дау сот арқылы шешii. Бұл орайда сот бала ата-анасының жеке қасиеттерi мен жағдайларын, сондай-ақ баланың мүдделерi мен пiкiрiн ескередi.

26-бап. Баланың өзiнен бөлек тұратын ата-анасымен қарым-қатынас жасау құқығы

1. Баланың өмiрi мен денсаулығына қатер төндiретiн жағдайлардың болуын қоспағанда, баланың өзiнен бөлек тұратын ата-анасы туралы ақпарат алуға, олармен кездесiп, араласып тұруға құқығы бар.

2. Бала құқығын шектеуге байланысты туындаған, осы бапта көзделген даулар сот тәртiбiмен шешiледi.

5-тарау. АТА-АНАСЫНЫҢ ҚАМҚОРЛЫҒЫНСЫЗ ҚАЛҒАН БАЛАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ

27-бап. Қорғаншылық, қамқоршылық және патронат

1. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға оның мүлiiiiк емес жеке құқықтарын қорғау үшiн Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қорғаншы немесе қамқоршы белгii (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (4-бөлiм); 991346_ ).

2. ii, он i ii ii.

3. iii . 
4. - , ii тәрбиелеушi, i мекемедегi ii i. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (16-тарау); ).

5. i -iii -iii , i i .

28-бап. Бала асырап алу

ii-ii i - i i ii i. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (12-тарау).

29-бап. Баланы тәрбиелейтiн, емдейтiн және сол сияқты өзге де мекемелерде күтiп-бағу мен тәрбиелеу

1. - , ii , тәрбиелейтi, i сол де мекемелерi i.

2. i , i i i i. 
3. - i, i де i . i- пайдалануға, , ii , - , - мен i-ii құрметтелуi, ii ii, iii, ii, - мен ii . 
4. - тәрбиеленетi, i сол де i мекемелердегi i ii . (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (131, 132, 137-баптар); (111-бап). 
5. - i, i да i i , i iii . - i i i мемлекеттi үй үй ii. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (9-10-тараулар).

30-бап. Баланың құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияны жүзеге асыратын ұйымдар

1. i үш ii i - . i i- i i .

i ii, iiii iii . 
ii i i ii, i- .

i ii i - .

ii ii i - i , - , - ii көп i ii, ii i- i ii . , тәрбиелеуге, ii i- i iii i.

-i - он i ii, i-, , i i- ii i .

iii i ii i - қабылданады. iii i- ii iii ii i айқындалады(РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. ; 011613_ ). 
( i) iiiii ii ii i ii i, мен i ii i ii i i i i i.

, i он i ii - ii i . 
2. ii i- , i ii, ii ii i айқындалады(РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. ; ).

6-тарау. МҮГЕДЕК БАЛАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ

31-бап. Мүгедек баланың толымды өмiрге құқықтары

1. ii i өз i-i i i i . 
2. ii iii, - ii ii ii , i ii , . 
3. -ii iiii iii , -i .

32-бап. Мүгедек баланы жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттiк кепiлдiктер

1. Мемлекеттi iii i-i , i iii , , ii , i i ii.

2. , i ii i i ii ii ii i.

33-бап. Мүгедек балаларға мемлекеттiк көмек

1. , , i- i .

2. ii i ii ii. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. ).

3. тәрбиелеушi i- - ii i .

7-тарау. БАЛА ЖӘНЕ ҚОҒАМ

34-бап. Ұлттық және әлемдiк мәдениетке баулу

1. Мемлекет балалардың Қазақстан халқының тарихымен, дәстүрлерiмен, рухани қазыналарымен және әлемдiк мәдениет жетiстiктерiмен танысуына мүмкiндiк жасайды.

2. Мемлекет балалардың шығармашылық және ғылыми қабiлетiн дамыту үшiн ұйымдар құруды, кино және бейнефильмдер, теледидар және радио хабарларын шығаруды, балаларға арналған газеттер, журналдар, кiтаптар басып шығаруды көтермелейдi, Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен оларға қолжетiмдiлiктi қамтамасыз етедi.

3. Порнографияны, қатыгездiк пен зорлық-зомбылықты дәрiiiiн қорлайтын, балаларға зиянды әсер ететiн және құқық бұзушылыққа ықпал ететiн бұқаралық ақпарат құралдарын, әдебиеттi, ойын-сауық және басқа iс-шараларды пайдалану заң бойынша қудаланады.

35-бап. Бала және дiн

1. Мемлекет баланың ата-анасының немесе олардың орнындағы адамдардың дiiiiм беру, тәрбиелеу, емдеу ұйымдарының және өзге де сол сияқты мекемелердiiнен тыс жерлерде баланың қатысуымен дiни жоралардың жасалуына, аталған әрекеттер баланың өмii мен денсаулығына қатер төндiiiiiн шектейтiн жағдайларды қоспағанда, кепiii.

2. Кәмелеттiiни жоралар ата-анасының немесе олардың орнындағы адамдардың келiiiiнге тарту жөнii мәжбүрлеу шараларына жол берii.

36-бап. Баланы әлеуметтiк ортаның терiс ықпалынан қорғау

1. Мемлекеттiк органдар, жеке және заңды тұлғалар баланы оның денсаулығына, имандылық жағынан және рухани дамуына зиян келтiiiiiiii.

2. Салауатты өмiр салтын насихаттау мен балаға құқықтық бiii мемлекет өз саясатының басым бағыттарының бii деп таниды.

3. Қылмыстың, зорлық-зомбылықтың немесе өзге де заңсыз әрекеттiң салдарынан тән немесе жан жарақатын алған балаға денсаулығын қалпына келтiiiii көмек көрсетiiс.

37-бап. Баланы алкогольдi өнiмдер мен темекi бұйымдарының зиянды әсерiнен қорғау

1. Баланың ата-анасы, басқа да заңды өкii, мемлекеттiк органдар, сондай-ақ баланы тәрбиелеу мен оған бiiiiii бұйымдарының зиянды екенiii.

2. Балаға алкогольдiiiiiii және темекi
3. Алкогольд
iiiiiн пайдалануға тыйым салынады.

4. Балалар тауарларын сататын сауда ұйымдарында және мәдениет мекемелерiiiiнде шылым шегуге, темекi бұйымдарын сатуға тыйым салынады.

5. Балалар мекемелерiiiм беру ұйымдарында және оларға ii аумақта алкоголь өнiiн сатуға тыйым салынады.

38-бап. Баланы есiрткi, психотроптық, күштi әсер ететiн немесе улы заттардан қорғау

1. Бала есii, психотроптық, күштi әсер ететiн немесе улы заттарды қолданудан, оларды дайындаудан, сатудан немесе өзге де жолдармен таратудан қорғауға тиi
2. Баланы ес
ii, психотроптық заттарды тұтынуға тартқаны үшiiii (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. (132-бап).

39-бап. Бала және қоғамдық ақпарат құралдары

1. ii, , i i iii i бағытталған, i- ii, , i, ii ойыншықтарды, i, - i, , , i i , i, газеттердi, .

2. 1- әрекеттердi i ii i .

40-бап. Баланы жезөкшелiк пен порнографиядан қорғау

Баланы жезөкшелiкпен айналысуға тартқандарға, балаға порнографиялық материалдарды немесе заттарды, баспа басылымдарын, кино- немесе бейнематериалдарды, порнографиялық сипаттағы және эротикалық мазмұндағы өзгеде нәрселердi таратқандарға, жарнамалағандарға немесе сатқандарға Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген тәртiппен жауаптылық белгiленедi. (РҚАО-ның ескертуi: қараңыз. 132-бап).

41-бап. Баланы соғыс қимылдарына қатыстыруға тыйым салу

Баланы соғыс қимылдарына, қарулы жанжалдарға тартуға, балалардың әскерилендiрiлген құрамаларын құруға тыйым салынады.

8-тарау. БАЛАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫН ЖӘНЕ ЗАҢМЕН ҚОРҒАЛАТЫН МYДДЕЛЕРIН ҚОРҒАУ

42-бап. Баланы заңсыз алып кетуден қорғау

Мемлекет Қазақстан Республикасының заңдарына және халықаралық мiндеттемелерге сәйкес, орындалу мақсаттарына, нысандары мен әдiстерiне қарамастан, балаларды заңсыз алып кетудiң, ұрлап әкетудiң, олармен сауда жасаудың алдын алу мен жолын кесу, сондай-ақ оларды тұрақты тұратын елiне қайтару жөнiнде шаралар қолданады.

43-бап. Баланың заңды өкiлдерi

1. Баланың заңды өкiлдерi барлық мемлекеттiк органдар мен ұйымдарда, оның iшiнде соттарда кез келген тұлғамен қарым-қатынаста, арнайы өкiлеттiксiз баланың (немесе баланы асырап алуы) туралы куәлiгi, ата-аналарының паспорты, қорғаншының жеке басының куәлiгi негiзiнде балаларға өкiлдiк етудi және олардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғауды жүзеге асырады.

2. Қазақстан Республикасының заңдарында кәмелетке толмағандардың дербес азаматтық, неке-отбасылық, еңбек және өзге де құқықтық қатынастарға түсу және өз құқықтары мен мүдделерiн қорғау құқығы көзделген жағдайларды қоспағанда, он төрттен он сегiз жасқа дейiнгi кәмелетке толмағандардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн олардың заңды өкiлдерi қорғайды.

3. Тәрбиелеу, емдеу ұйымдарындағы, халықты әлеуметтiiiк ету мен олардың мүдделерiн қорғауды осы ұйымдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырады.

4. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға өкiiк ету мен оның құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау уақытша, баланы отбасына немесе балалардың құқықтарын қорғау жөнiiii.

44-бап. Мемлекеттiк органдар және баланың құқықтарын қорғау

Балалардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiiiiiiiк органдар жүзеге асырады.

45-бап. Осы Заңды орындау кезiнде дауларды шешудiң сот тәртiбi

Ата-аналар (олардың орнындағы адамдар), сондай-ақ балаға бiiм беру, оны тәрбиелеу, дамыту, оның денсаулығын сақтау, оны әлеуметтiiiiiне, әлеуметтiк оңалуына жәрдемдесу жөнiiiс-шараларды және (немесе) ол қатысатын iс-шараларды жүзеге асырушы адамдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiпте, баланың денсаулығына, мүлкiiiлген зиянды, сондай-ақ моральдық зиянды өтеу туралы талап арызбен сотқа жүгiнуге құқылы.

46-бап. Қазақстан Республикасындағы балалардың жағдайы туралы мемлекеттiк баяндама

Қазақстан Республикасындағы балалардың жағдайы туралы жыл сайынғы мемлекеттiiiiне ұсынады және ол ресми басылымда жарияланады.

47-бап. Босқын және амалсыз қоныс аударушы балалардың құқықтарын қорғау

1. Босқын және амалсыз қоныс аударушы балалардың өз мүдделерiiң қорғалуына құқығы бар.

2. Баланың тұрып жатқан жерii қорғаншы және қамқоршы органдар, аумақтық көшii ата-анасының не өзге де заңды өкiiiiiiii, қажет болған жағдайда баланы емдеу-профилактикалау немесе бала құқықтарын қорғау жөнii функцияларын жүзеге асыратын өзге де ұйымдарға орналастырады.

9-тарау. БАЛА ЖАУАПКЕРШIЛIГIНIҢ ЖӘНЕ ОНЫҢ МIНЕЗ-ҚҰЛҚЫНА ӘСЕР ЕТУДЕН ЕРЕКШЕЛIКТЕРI

48-бап. Бала жауапкершiлiгiнiң ерекшелiктерi

1. Құқыққа қарсы әрекет жасаған бала Қазақстан Республикасының заң актiiне сәйкес жауапты болады.

2. Мемлекеттiк органдар мен лауазымды адамдар жаза түрiiiiiiiн, сондай-ақ оған жасы үлкен адамдардың ықпалын ескеруге тиiс.

49-бап. Баланың мiнез-құлқына әсер етудiң ерекшелiктерi

Ата-анасы және басқа да заңды өкii ата-аналық құқықтарын жүзеге асырған кезде баланың дене және психикалық денсаулығына, оның имандылық дамуына зиян келтiруге құқылы емес. Баланы тәрбиелеу тәсiiiiii қарау, оны қорлау немесе қанау болмауға тиiс.

10-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

50-бап. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауапкершiлiк

1. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңдарының бұзылуына кiiiiне сәйкес жауапты болады.

2. Ата-аналық мiiн орындаудан жалтару ата-ананың (олардың орнындағы адамдардың) балаларды тәрбиелеу мен күтiiiiiнше орындамауы, ата-ананың перзентханадағы (оның бөлiii) немесе балаларды емдеу мекемесii баласынан бас тартуы, балаларды қадағалаусыз қалдыруы, оларға қатыгездiкпен қарауы, оларды қанауы ата-аналық құқықтарынан айыруға немесе оларды ата-аналардың орнындағы адамдардан шектеуге әкеп соғады.

Баланы алып қойған кезден бастап балаға арналған жәрдемақы төлеу, сондай-ақ өзге де төлемдер соттың шешii бойынша тоқтатылады.

3. Ата-ана (олардың орнындағы адамдар) балаларға арналған жәрдемақыларды және өзге де төлемдердiii нұқсан келтiiк қорғау органдары, қорғаншы және қамқоршы органдар, кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөнii комиссиялар немесе прокурор бала мүдделерiiiз жұмсалған қаражатты өтеу туралы талап қояды. Сот арқылы өндiiлген қаражат баланың жеке шотына аударылады.

4. Ата-аналық құқықтарынан айырылған ата-ана ата-аналық құқықтарынан айырылуына қатысты балаларға алименттер төлеу жөнiiiндеттерден босатылмайды.

51-бап. Уәкiлеттi органның Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңдарының сақталуын iске асыруды үйлестiруi

Балалар құқықтарын қорғау саласындағы уәкii органды Қазақстан Республикасының Үкiiii.

Балалар құқықтарын қорғау саласындағы орталық уәкii орган:

1) бала құқықтарын қорғау саласындағы басқа мүдделiiiiii және бағыттайды;

2) баланың негii құқықтарын iске асыру жөнiii бағдарламалар әзiiң ең төменгi әлеуметтiiн жақсарту жағына қарай жыл сайын қайта қарауды қамтамасыз етедi органдардың халықаралық ынтымақтастық iiiiii.

52-бап. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының сақталуына бақылау жасау

1. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының сақталуына бақылау жасау баланың құқықтары мен заңды мүдделерiii мемлекеттiк органдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгiiiнде жүзеге асырады.

2. Жеке және заңды тұлғалардың баланың құқықтарын iiii болып табылады.

3. Бақылау тексерулер (жоспарлы, жоспардан тыс) түрiнде жүзеге асырылады.
4. Жоспарлы тексерулер уәк
ii мемлекеттiк органдар бекiiн кестелерге сәйкес жылына бiр рет кезеңдiiкпен жүзеге асырылады.

Жоспардан тыс тексерулер баланың қорғалатын құқықтары мен заңды мүдделерiн бұзу қаупiн дереу жоюды талап ететiiiiiн жағдайларда жүзеге асырылады.

iiii бес күннен аспауға тиiс.

Ескерту. 52-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2006.01.31. N  қараңыз) Заңымен.

53-бап. Баланың құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың қызметiн үйлестiру

Баланың құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың қызметiн үйлестiрудi Қазақстан Республикасының Yкiметi жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасының

 

Жарияланған күні: 12-03-2018  

Соңғы жаңалықтар

Спорт жеңімпаздары - мектеп мақтаныштары!

Маңғыстау облысының дене шынықтыру және спорт басқармасының ұйымдастыруымен жасөспірім ұлдар ме ...

04 шілде 2019
Ұлттық ойын тоғызқұмалақтан сайыс өткізілді.

Оқушыларға салауатты өмір салтын насихаттау, дене шынықтырудың адам денсаулығына пайдасы туралы ...

28 маусым 2019
"Қазақстан балалары шексіз әлемде!" балалар киносының республикалық фестивалі жеңімпаздары атанды!

Қостанай қаласында өткізілген "Қазақстан балалары шексіз әлемде!" балалар киносының республикалы ...

13 маусым 2019
"Кемел ойлы, көркем сөзді шежіре" атты көркем сөз шеберлері байқауының жеңімпаздары атанды.

Әбіш Кекілбаевтың шығармашылығына арналған қалалық "Кемел ойлы, көркем сөзді шежіре" атты көркем ...

07 маусым 2019
"Сыңғырла, соңғы қоңырау"

"№28 жалпы білім беру орта мектебі" КММ-де "Сыңғырла, соңғы қоңырау" атты, жастар жылы аясында ұйымда ...

28 мамыр 2019